Hyperbaric Oxygen (HBO) Therapy อีกหนึ่งวิธีรักษาผู้ป่วย..ด้วยออกซิเจนบรรยากาศสูง
Created Date : 05-ก.ค.-2562
โดยทั่วไปร่างกายเราสามารถพาออกซิเจนไปกับฮีโมโกลบินในเม็ดเลือดแดงได้ในปริมาณจำกัด  แต่หากเราเพิ่มปริมาณแรงดันบรรยากาศ จะทำให้เกิดการละลายออกซิเจนเพิ่มมากขึ้น และทำให้การละลายของออกซิเจนเข้าไปในพลาสมาได้มากขึ้น ทำให้ร่างกายเราเก็บออกซิเจนเข้าไปใช้งานในเนื้อเยื่อที่ร่างกายต้องการเยอะขึ้น จึงสามารถซ่อมแซม หรือสร้างใหม่ สามารถสมานแผลได้เร็วยิ่งขึ้น กระตุ้นให้มีการสร้างเส้นเลือดฝอยขึ้นใหม่ เรียกว่าเพียงพอต่อการใช้งานได้เป็นอย่างดี

Hyperbaric Oxygen (HBO) Therapy  

....ตัวช่วยรักษาผู้ป่วย ด้วยออกซิเจนความดันสูงบำบัด
       เมื่อเราทราบกันดีแล้วว่า “ออกซิเจน”  มีความสำคัญกับร่างกาย ทางการแพทย์จึงนำข้อดีเหล่านี้เข้ามาประยุกต์ปรับใช้ โดยนำวิธีการรักษาด้วยออกซิเจนบริสุทธิ์ 100% แรงดันสูง มาใช้ประกอบในการดูแลรักษาโรคเรื้อรังต่างๆ อาทิ

  • โรคที่เกิดจากการอักเสบเรื้อรัง รักษาแผลเรื้อรัง (Chronic wound) จากการเป็นเบาหวาน
  • การเร่งการฟื้นฟูระบบสมองและประสาท ในบางภาวะ
  • ให้เลือดไหลเวียนไปสู่อวัยวะที่ขาดเลือดได้ดีขึ้น
  • การบาดเจ็บที่เกิดจากความดันบรรยากาศเปลี่ยนแปลง เช่น ผู้ป่วยจากการดำน้ำ/หรือผู้ป่วยจาการลงอุโมงค์ขุดเจาะ
  • ช่วยลดอาการบวมของอวัยวะ
  • แผลที่เกิดจากการฉายรังสี ทำให้แผลหายเร็วขึ้น แผลกดทับ แผลติดเชื้อ แผลไฟไหม้ หรือแม้แต่แผลผ่าตัดทั่วไป
อีกทั้ง ยังช่วยชะลอความเสื่อมในร่างกายอีกทางหนึ่ง ภายในห้องปรับบรรยากาศ (Hyperbaric Chamber) โดยการรักษาด้วยวิธีนี้จะทำให้ร่างกายผู้ป่วยได้รับออกซิเจนในปริมาณที่สูงกว่าปกติหลายเท่า ส่งผลดีต่อการรักษาโรคต่าง ๆ โดยการบำบัดนี้มักใช้ร่วมกับการรักษาด้วยวิธีอื่นควบคู่กันไป ซึ่งจะช่วยให้ผลการรักษาดี และเร็วขึ้น

 ทำความรู้จัก 3 ข้อหลักดีๆ ที่ได้จาก HBO

1. ลดความพิการ และการสูญเสียอวัยวะ : ในบางโรคแพทย์อาจต้องทำการผ่าตัดส่วนนั้นทิ้ง เช่น นิ้วเท้า หรือนิ้วมือ สามารถช่วยให้แผลเรื้อรังต่างๆ ที่เกิดจากการขาดออกซิเจนหายเร็วขึ้น จึงลดระยะเวลาการรักษา รวมถึงลดค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการรักษา นอกจากนี้ การทำ HBO ยังช่วยเสริมออกซิเจนให้กับสมองทันที หรือเนื้อเยื่อที่เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงไม่เพียงพอ ดังนั้น ผู้ป่วยที่มาด้วยการลดความกดอากาศ แรงดันในห้องปรับบรรยากาศ HBO จะส่งผลให้ปริมาณออกซิเจนที่ละลายในพลาสมาทำให้ระดับของออกซิเจนในเลือดแดงสูงขึ้นตามมา ส่งผลให้ออกซิเจนแพร่ออกจากเส้นเลือดฝอยได้ไกล สามารถไปเลี้ยงสมองและร่างกายส่วนปลายได้อย่างเพียงพอ
2. ช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบประสาท : เมื่อร่างกายสามารถได้รับออกซิเจนสูงกว่าการให้ออกซิเจนตามปกติหลายเท่า จนสามารถช่วยให้สมองทำงานได้ดีขึ้น รวมถึงการช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบประสาทในส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย
3. ช่วยสร้างคอลลาเจน และเส้นเลือดใหม่ : เป็นประโยชน์มากเนื่องจากออกซิเจนบริสุทธิ์ทำให้เกิดการแบ่งตัวของเซลล์อ่อน และทำให้มีการสร้างคอลลาเจน (Collagen) ใหม่ รวมถึงการสร้างเส้นเลือดฝอยเพิ่มขึ้นในบริเวณที่ขาดเส้นเลือด ดังนั้นผู้ป่วยที่ต้องฉายแสงรังสี แล้วต้องทำการรักษาทางทันตกรรม (ฟันผุ เนื่องจากได้รับรังสี) จะช่วยให้แผลหายไวขึ้น เช่นเดียวกับแผลเบาหวาน

Q : การทำ HBO ต้องใช้ระยะเวลาในการรักษาเท่าไหร่

A: จำนวนครั้ง ขึ้นอยู่กับกลุ่มโรคและอาการของคนไข้ เช่น โรคที่เกิดจากการการดำน้ำก็จะต้องใช้เวลานานในการรักษา และความลึกของความดันอากาศค่อนข้างลึก แต่หากเป็นแผลทั่วไปบางท่านอาจจะแค่ 10-20 ครั้ง แล้วแต่ภาวะอาการ โดยระยะเวลาที่ใช้ต่อครั้งจะอยู่ที่ 1-2 ชั่วโมง เพื่อให้ผู้ป่วยได้ประโยชน์สูงสุด โดยผู้ป่วยสามารถดูหนัง ฟังเพลง และสื่อสารกับเจ้าหน้าที่ได้ขณะที่อยู่ในเครื่อง

 Q : มีข้อห้ามสำหรับผู้ป่วยบางราย หรือไม่

A :  การรักษาต้องมีการตรวจเบื้องต้นว่าสามารถปรับตัวได้ ไม่กลัวที่แคบ รวมถึงในรายที่มีปัญหาเกี่ยวกับปอด ดังนั้น จึงต้องมีการตรวจความพร้อมของร่างกายก่อนที่จะเข้ารับการรักษาด้วย HBO

 Q : หลังเข้ารับการรักษามีข้อห้ามหรือไม่

  A :  โดยปกติก็จะห้ามขึ้นเครื่องบิน

 Q : มีผลข้างเคียงบ้างไหม

A :  มีบ้าง เช่น ภาวะออกซิเจนเป็นพิษ ถ้ามีการเพิ่มขึ้นของระดับออกซิเจนจำนวนมาก จะทำให้เกิดการชักกระตุกได้ ซึ่งการเป็นพิษที่รุนแรงสุด คือการชัก แต่ ณ ตอนนี้เรามีการดูแลรักษาอย่างดี มีทีมแพทย์เฉพาะทางอยู่ดูแลผู้ป่วยตลอดเวลาการรักษา สามารถปรับอากาศให้พอเหมาะ ดังนั้นผลข้างเคียงนี้จึงไม่เป็นปัญหา ส่วนในรายที่มีปัญหาเกี่ยวกับโรคหัวใจ หรือโรคที่เกี่ยวกับความดันเดิม ทางโรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน ก็จะมีการตรวจเช็คร่างกาย ซักประวัติอย่างละเอียดก่อนเสมอ เพื่อให้พร้อมเข้ารับการรักษา เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่อาจตามมา

 Q : เห็นว่า HBO สามารถช่วยเรื่องความสวยความงามด้วย จริงหรือไม่

A :  ในช่วงที่ผ่านมาคนจะให้ความสำคัญกับความสวยความงามมากขึ้น ก็จะช่วยได้จริง จะเป็นการช่วยดูแลแผลเกี่ยวกับผ่าตัดศัลยกรรม เสริมความงาม ลดอาการบวมภายหลังผ่าตัด ทำให้อวัยวะส่วนที่ทำศัลยกรรมนั้นกลับสู่สภาพปกติได้เร็วยิ่งขึ้น รวมถึงในกลุ่มที่ต้องการชะลอวัยก็สามารถดูแลด้วย HBO ได้ แต่อาจจะใช้ความดันไม่มากเท่ากับการรักษาโรค
ข้อมูลโดย นายแพทย์สุธี อินทรชาติ

แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์ฉุกเฉิน ,เวชศาสตร์ใต้น้ำ และเวชศาสตร์การบิน
โรงพยาบาลเปาโล พหลโยธิน